Αναβρυτήρια ή πίδακες;

Το 1875, επί δημαρχίας Γεωργίου Ρούφου στην Πάτρα, τοποθετήθηκαν στην πλατεία Γεωργίου δύο θαυμάσια περίτεχνα συντριβάνια. Τα συντριβάνια έφερε από τη Γαλλία η Γαλλική εταιρεία που είχε αναλάβει τα υδραυλικά έργα στην πλατεία και στοίχισαν συνολικά 70.000 δρχ. ποσό υπέρογκο για τις οικονομικές δυνατότητες της τότε Ελλάδας.

Το κάθε συντριβάνι κοσμείται από τέσσερα θαυμάσια μπρούτζινα φτερωτά λιοντάρια, ενώ στην κορυφή του μεν «κάτω» συντριβανιού στέκεται μια υδροχόος, του δε «πάνω» συντριβανιού ένας αυλητής.

Στις 28 Ιουνίου 1874 η Αθηναϊκή εφημερίδα Στοά αναδημοσιεύει την ακόλουθη περιγραφή της Πατρινής εφημερίδας Σκύλος για το πρώτο αναβρυτήριο (συντριβάνι) της πλατείας Γεωργίου: «Το κοινόν της πόλεως από τινών ημερών συρρέει περίεργον εις την πλατείαν του Γεωργίου προς θέαν των υδραυλικών έργων της Γαλλικής εταιρείας. Μέχρι της ημέρας ταύτης εστήθη το εν των αναβρυτηρίων, περί ου οι ειδότες λέγουσι ότι είναι όμοιον των εν Παρισίοις. Η αξία αυτού ανεβαίνει τας 25.000 δραχμών, εκτός της μαρμάρινης λεκάνης και λοιπής εργασίας. Το ύψος αυτού ανέρχεται εις 7 μέτρα, συνίσταται δε εις στήλην πλατείαν εξ ορυχάλκου, εν μέσω της οποίας εύρηται κυκλοτερής πλατεία βάσις, ην υποβαστάζουσι πέντε λέοντες ή σφίγγες πτερωταί, ικανού μεγέθους, εκ των στομάτων των οποίων θέλει εξέρχεσθαι ύδωρ. Άνωθι δε της κυκλωτερούς ταύτης βάσεως εξακολουθεί η στήλη και επί της κορυφής αυτής επικάθηται εν μεγέθει ανθρωπίνου σώματος νεανίας ορειχάλκινος παίζων τον αυλόν. Εκ του αυτού δε, ως και εκ του στόματος πέντε άλλων μιροτέρων λεόντων υποβασταζόντων τον νεανίαν τούτον θέλει εξέρχεσθαι ωσαύτως ύδωρ. Η εργασία είναι ωραιοτάτη και η προσπάθεια του εμφυσώντος τον αυλόν νεανίου είναι εκφραστικωτάτη, ως φαίνεται δε παριστά ούτος τον Φαύστον, όστις δια του αυλού του εσαγήνευε τας νύμφας. Περί τα μέσα της προσεχούς εβδομάδος θέλει εγερθεί και το δεύτερον επί της πλατείας ταύτης αναβρυτήριον, το οποίο αποτελείται εξ άλλου συμπλέγματος. Ωσαύτως δε την πλατεία ταύτην διαφωτίζουσι 52 φανοί φωταερίου και το σύνολον παριστά μαγευτικότατον θέαμα. Οι ιδόντες τας εργασίας της εταιρείας ταύτης και της των Αθηνών ομολογούσιν ότι ο Δήμος Πατρέων επέτυχε την καλυτέραν, διό ανέλαβεν αύτη όμοια έργα και εν Πειραιεί». Τα δύο συντριβάνια της πλατείας Γεωργίου εστοίχισαν συνολικά 70.000 δρχ. της εποχής εκείνης.

Χρονικό του Πατραϊκού τύπου (1840 - 1940), Ν. Πολίτη

Εξάλλου, στο Ιστορικό Λεξικό του Τριανταφύλλου, στο λήμμα «αναβρυτήρια», αναφέρεται σχετικά: «Εις πλατείαν Γεωργίου Α’ εστήθησαν την 28-6-1874. Ήλθον εκ Γαλλίας. Το εν έχει Πάνα και το άλλον αρχαίαν κόρην αμφότερα με λέοντες. Ήλθον το 1874 από την Γαλλικήν Εταιρείαν υδραυλικών έργων της εποχής εν Πάτραις, εδείχθη ενδιαφέρον και τα ηγόρασεν ο Δήμος Πατρέων και τα δύο και αντί 70.000 δρχ. τότε.

Ο συμπολίτης δρ. Φιλολογίας της Αθήνας Γ. Ντελόπουλος επιστέλλει ημίν δια «το συντριβάνι με τα λιοντάρια (πτερωτά) της πλατείας Γεωργίου»: από έρευνά μου βρήκα πρόσφατα ότι είναι Γαλλικής κατασκευής και μάλιστα στη φωτογραφία που σας εσωκλείω έχουν χρησιμοποιηθή εις διακόσμιση πλατείας γαλλικής πόλεως που έχει ανακατασκευασθεί στο Χόλυγουντ ως χαρακτηριστικό ντεκόρ για έργα με υπόθεση στη Γαλλία. Σε κεντρική πλατεία του Εδιμβούργου στη Σκωτία στην οδό Πριγκιποννήσων υπάρχει παρόμοιο συντριβάνι που έχει εισαχθεί επίσης από την Γαλλία.

Επί δημαρχίας Ανδρέα Καράβολα (2003-2006), στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης 2006, πραγματοποιήθηκε ανάπλαση της πλατείας Γεωργίου:

Το ασφαλτοστρωμένο δάπεδο επιτέλους πλακοστρώθηκε, αλλά ποιος ξέρει γιατί, με ολόλευκες πλάκες οι οποίες κατά τους καλοκαιρινούς μήνες μετατρέπουν την πλατεία σε θερμοσυσσορευτή ανεβάζοντας αισθητά τη θερμοκρασία στη γύρω περιοχή.

Τα υπάρχοντα δέντρα ξεριζώθηκαν βάναυσα χωρίς να μεταφυτευθούν κάπου αλλού. Σε μερικές από τις κενές θέσεις φυτεύτηκαν νέα, εισαγώμενα, υψηλώτερης αισθητικής καλοπιστικά δεντράκια ενώ στα υπόλοιπα ανοίγματα τοποθετήθηκαν μερικά συντριβάνια ακόμα! Πρόκειται για άχρηστους, ακαλαίσθητους πίδακες νερού, οι οποίοι ουδεμία σχέση έχουν με τα περίτεχνα συντριβάνια με τους λέοντες και αποτελούν παραφωνία στο όλο σκηνικό. Όταν δε τίθενται σε λειτουργία, λόγω της κλίσης της πλατείας προς τη θάλασσα, δημιουργούν τεράστια ρυάκια νερού που κάνουν τους περαστικούς να πλατσουρίζουν και κάποιον κατασκευαστή ή εισαγωγέα ή εργολάβο υδραυλικών έργων να τρίβει τα χέρια του...


Αφορμή για την παρούσα ανάρτηση δόθηκε μία εκ των περασμένων ημερών όπου ο φακός της κάμεράς μας μέσα από την κάμαρά μας, συνέλαβε τρία ταυτόχρονα εσταντανέ. Τα δύο αφορούν σε έργα καλοπισμού ενώ το τρίτο σε λειτουργία:


Εργάτες του Δήμου να καθαρίζουν ένα εκ των συντριβανιών του Ρούφου...

...και να ελέγχουν - συντηρούν τα συντριβάνια - πίδακες του Καράβολα...

...τα οποία όταν λειτουργούν δημιουργούν μικρούς χείμαρους νερού να κυλούν απειλητικά προς τα γειτονικά καφέ...

Λοιπόν... αναβρυτήρια ή πίδακες;